Jak powinno się mówić (i pisać) audit czy audyt?

...za internetową poradnią językową PWN

http://poradnia.pwn.pl/lista.php?szukaj=audyt&kat=18

audyt, nie audit 7.03.2008

...Witam serdecznie. Pracuję w Urzędzie Miejskim, w Wydziale Kultury. Otrzymałem pismo z Wydziału Organizacyjnego, w którego treści użyto słowa "audit". Na moją uwagę, że w języku polskim powinno się stosować pisownię "audyt", otrzymałem odpowiedź, że w aktach prawnych "audyt" odnosi się do kontroli finansowej, a "audit" do kontroli organizacyjnej (ogólnej). Ratunku! - to prawnicy mają w nosie ustawę o ochronie języka polskiego?!
Proszę o komentarz,
Andrzej W.

...Dziękujemy za ciekawą informację. W słownikach ortograficznych jest "auditing" (po angielsku), ale "udyt" (po polsku). Obca grupa di w wielu wyrazach zapożyczonych została spolszczona (por. dyrektor, modystka, paradygmat), więc nie wiadomo dlaczego "audyt" miałby być wyjątkiem. Uzależnianie jego pisowni od znaczenia ma taki sens, jak decyzja, aby np. dyrektora szkoły nazywać dyrektorem, a dyrektora fabryki - direktorem. Nawiasem mówiąc, mamy ustawę o ochronie języka polskiego. Wynikałoby stąd, że języka polskiego trzeba dziś bronić, tak samo jak w okresie zaborów. Przed kim jednak Polacy mają go bronić? Przed samymi sobą??
- Mirosław Bańko, PWN

audyt certyfikacyjny 28.09.2004

...Szanowny panie doktorze! Pracuję w firmie zajmującej się certyfikacją systemów jakości. Certyfikat jest przyznawany po przeprowadzeniu auditu - i tu mam wątpliwości - auditu certyfikującego czy certyfikacyjnego.

...Różnica znaczeniowa między certyfikujący a certyfikacyjny jest niewielka, pierwszy wyraz pochodzi od czasownika certyfikować, drugi od rzeczownika certyfikacja. Najprawdopodobniej chodzi o audyt, którego celem jest certyfikacja, tzn. przyznanie (lub uzyskanie) certyfikatu, toteż lepiej użyć formy audyt (nie audit) certyfikacyjny.
- Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

PS. W sprawie pisowni "audyt", nie "audit", zob. inne odpowiedzi w archiwum naszej poradni.
- Red.

O audycie raz jeszcze 3.04.2002
...Jaka forma jest poprawna: "audyt" czy "audit"? W prasie częściej wystepuje "audyt", ale w innych tekstach, np. w Polskich Normach, jest "audit". Czy obie formy są prawidłowe? Osobiście przychylałabym się do formy "audyt", powołując się (choć nie wiem, czy to poprawne) na analogię do formy kredyt. Proszę o wyjaśnienie, poniewaz słowniki milczą.
Pozdrawiam całą Redakcję
Iwona Lewandowska

...Poprawną formą jest "audyt". Analogia do kredytu jest słuszna - w obu wyrazach mamy grupę dy, która powstała z przyswojenia polszczyźnie obcej fonetycznie grupy di. O "audycie" pisaliśmy już wielokrotnie w naszej Poradni - wystarczy wpisać to słowo w okienko "znajdź słowa", aby znaleźć wcześniejsze odpowiedzi.
- Mirosław Bańko

audyt raz jeszcze 16.11.2001

...Proszę o rozstrzygnięcie następującego problemu: Konsultanci nadzorujący proces zdobywania certyfikatu ISO wymagają, by w dokumentacji stosować zapisy pochodzące z normy wydanej przez PKN. Zapisy te brzmią następująco:

"audit" (z i zamiast y),
"auditor" (z i zamiast y),
polityka jakości,
cele jakości,
identyfikowalność.

Czy w takiej sytuacji oryginalne zapisy, których użyto w opisie normy PN-EN ISO 9001, mają przewagę nad tym, co można znaleźć w wydawnictwach poprawnościowych? Czy instytucje lub organy państwowe mogą wymuszać stosowanie pisowni niepoprawnej?

...Niedobrze jest, kiedy organy państwowe namawiają lub zmuszają do czegoś, co jest przeciw uznanym normom i zwyczajom, także językowym. W zbiorze przykładów za jednoznacznie odbiegający od polskich norm językowych uznałbym wyraz "auditor", ponieważ zapożyczony z łaciny rzeczownik audytor jest w polszczyźnie od stuleci. Dzisiejsza polszczyzna przyswoiła świeżo z angielskiego auditing, z i właśnie. Bliższy jest mi "audyt" od "auditu", tak zresztą, z y, bywa najczęściej zapisywany. Na taką pisownię wskazuje też Wielki słownik wyrazów obcych i trudnych Markowskiego i Pawelca.
...Sformułowania cele jakości wydaje mi się dziwne, ale może w jakimś kontekście uzasadnione. Np. gdyby chodziło o to, czy w ogóle jakość, jakakolwiek, jest potrzebna czy też czy należy na nią zważać - moglibyśmy stawiać pytania o cele jakości. Ale byłoby to dziwaczne.
...Polityka jakości to uzasadniony skrót myślowy, trochę trącący propagandą, ale typowy. Oznacza zapewne coś, co jeszcze bardziej propagandowo można określić jako politykę projakościową.
...Nie mam nic przeciwko identyfikowalności. To słowo dobrze utworzone i z pewnością potrzebne.
A co do mocy zarządzeń - nie mogę się wypowiadać.
Pozdrawiam.
- Jerzy Bralczyk

auditing, ale audytor 23.05.2001

...Wątpliwość moja dotyczy tym razem zapożyczonego słowa "audyt", "audytor". W publikacjach spotykam się również z "auditem" ("auditorem"). Która z form jest poprawna?
Dziekuję za odpowiedź,
Emilia Maćczak

...Słowo to pisane jest po angielsku "audit", ale po polsku lepiej zamienić grupę di na dy, jak to się stało w wypadku wielu innych wyrazów zapożyczonych z języków obcych, np. modyfikować, dystynkcja lub kodyfikacja. Dlatego Nowy słownik ortograficzny PWN podaje angielską formę auditing, ale polszczy wyrazy "audyt" i "audytorski".
- Mirosław Bańko